Door: 
Laatst gewijzigd: 25/01/2013Tegenwoordig moet overal een sticker op worden geplakt. Doe je dit, dan ben je dat… Denk je dit, dan ben je dat… Ervaar je dit, dan ben je dat… Voor een heleboel “afwijkende” patronen van gedragingen, handelingen en innerlijke ervaringen zijn dan ook namen bedacht. Deze namen zijn door de jaren heen talloze keren aangepast, net als de voorwaarden voor diagnosticering ervan.
Vanwege de aldoor groeiende inzichten en continue verschuivingen zijn er talloze ingewikkelde termen uit de psychologie waar erg veel verwarring over bestaat. Denk maar eens aan ‘psychopaat’ en ‘sociopaat’… Of ‘narcistisch’, ‘neurotisch’, ‘psychotisch’, ‘autistisch’ en ‘egocentrisch’… Maar ook ‘depressie’, ‘depressiviteit’ en ‘burn-out’…
Hieronder bespreken we één van de meest bekende & verwarrende termen uit de psychologie, namelijk de karakterstoornis…
Persoonlijkheidsstoornis c.q. karakterstoornis
Een persoonlijkheidsstoornis (soms ook ‘karakterstoornis’) is een bepaalde “categorie” binnen de grote verscheidenheid aan psychische aandoeningen die er zijn. Zo heb je naast persoonlijkheidsstoornissen ook denkstoornissen, gedragsstoornissen, angststoornissen, eetstoornissen, slaapstoornissen, aanpassingsstoornissen en seksuele stoornissen etc.
Een persoonlijkheidsstoornis wordt met name gekenmerkt door duurzaam en onbuigzaam patroon van gedachten, gevoelens en gedragingen. Dit patroon wijkt duidelijk af van de heersende, culturele verwachtingen en opvattingen. De 10 verschillende persoonlijkheidsstoornissen zijn onderverdeeld in 3 clusters. Deze clusters zien er als volgt uit:
1. Vreemd & excentriek gedrag (cluster A)
- Paranoïde (o.a. wantrouwen, wanen & psychosen)
- Schizoïde (o.a. afstandelijkheid & beperkte emotionele expressie)
- Schizotypisch (o.a. sociale isolatie & bijgeloof)
De schizotypische persoonlijkheidsstoornis zit soms op het randje van de psychische aandoening schizofrenie, die wordt gekenmerkt door psychosen (o.a. hallucinaties & verwardheid).
2. Theatraal, emotioneel & grillig gedrag (cluster B)
- Anti-sociaal (o.a. gebrek aan empathie + asociaal & impulsief gedrag)
- Borderline (balanceert tussen neurose en psychose)
- Theatraal (o.a. overdreven emoties & zoeken naar aandacht)
- Narcistisch (o.a. grootheidswaan & behoefte aan bewondering)
De antisociale persoonlijkheidsstoornis stond vroeger ook wel bekend als psychopathische of sociopathische persoonlijkheidsstoornis.
3. Gespannen & angstig gedrag (cluster C)
- Ontwijkend (o.a. geremdheid & gevoel van minderwaardigheid)
- Afhankelijk (o.a. extreme behoefte aan bevestiging & goedkeuring)
- Obsessief-compulsief (o.a. perfectionisme + zeer strikte naleving van regels & procedures)
Naast de 10 bovengenoemde persoonlijkheidsstoornissen krijgen veel mensen de diagnose PDNOS oftewel ‘Persoonlijkheidsstoornis Niet Anderszins Omschreven’. Deze mensen voldoen nét niet aan de criteria van één bepaalde persoonlijkheidsstoornis, maar hebben wél ‘trekken’ van 2 of meer persoonlijkheidsstoornissen.
Tot slot
Het is niet gek dat je direct bang wordt dat je aan een persoonlijkheidsstoornis lijdt als je bovenstaande tekst leest. Iedereen heeft namelijk in meer of mindere mate gedachten, gevoelens en gedragingen waarvan bovengenoemde psychische stoornissen zijn afgeleid. Zo doet iedereen weleens asociaal, theatraal, afhankelijk of paranoïde.
Zoals hierboven ook al staat vermeld, is een karakterstoornis een soort “sticker” die op iemand wordt geplakt die aan een (groot!) aantal eisen voldoet. Deze “stempel” wordt met name opgedrukt omdat ie de behandeling door een psycholoog, psychotherapeut of psychiater vergemakkelijkt. Je voldoet dan ook niet zomaar aan de criteria van een persoonlijkheidsstoornis!
Zelfs een narcist, neuroot, autist of psychoot hoeft niet per definitie aan een persoonlijkheidsstoornis te lijden… Zo kan een narcist niet narcistisch genoeg zijn om aan de NPS (narcistische persoonlijkheidsstoornis) te voldoen. Bovendien merk je een PS doorgaans aan de verregaande sociale problemen die deze teweegbrengt!
Heb jij ervaring met een persoonlijkheidsstoornis? Laat a.u.b. hieronder je reactie achter…
Ieder mens is goed zoals het is, het kan wel eens mis gaan door omstandigheden, je bent zoals je over jezelf denkt, etiketten zijn niet bevorderlijk, voor de genezing, door het plaatje wordt je het. Ik was rand psychotisch , rand schizofreen, rand neurotisch, een rand mens. Ik had me vaak afgevraagd rand? Dan is het niets. Je bent het of niet. Ik was beschadigd niet van me zelf. Dus ik ben goed, Etiketten, laat je dat nooit opplakken, want dat belemmert vooruitgang. Weest trots op jezelf, dingen overkomen je om te groeien. Mocht je psychisch even niet lekker zitten, zoek contact, laat je geenszins een etiket opplakken. Een mens herstelt zich vroeg of laat.
Ik denk dat ‘t goed is om te weten dat je inderdaad voldoet aan veel eisen van de bovenstaande persoonlijkheidsstoornissen maar dat dat niet het belangrijke is. Zo ben je in een zekere zin bewust van jezelf. Wat je met je karakter doet is belangrijk, iemand die obsessief compulsief is en werkt voor de overheid waar hij altijd alles moet archiveren en weet ik wat, dan is die persoon gezond bezig. Je bent pas “ziek” als je niet overweg kan met je karakter. Een antisociale zal perfect een bedrijf kunnen runnen, gezien hij door zijn onverschilligheid rationele beslissingen kan nemen. Daartegenover staat wel dat je je te allen tijde bewust moet zijn van jezelf. Het gaat niet enkel om jouw welzijn maar ook om het welzijn van je naasten. Wees inderdaad jezelf, maar denk voldoende na over je acties. Wees kritisch en rationeel (mocht dat niet lukken, probeer dan statistisch te denken: “wat zou de meerderheid doen in die of die situatie”, dan wijk je niet af van de norm). Make things as simple as possible, but not simpler. – Albert Einstein